Meer in het hart van de Nederlandse chemie kun je bijna niet zitten als Plant One. Het kersvers erkende Center for Open Chemical innovation in de Botlek mocht zich 25 september verheugen op ruim 200 bezoekers. Starters, CEO’s van grote chemieconcerns, overheidsvertegenwoordigers en chemiedocenten konden onder meer deelnemen aan de Innovatietour langs zes innovatieve ondernemers die hier hun processen aan het testen en opschalen zijn.

Met Huntsman als buurman en zicht op talrijke chemische installaties mag Plant One in de Rotterdamse Botlek zich zowel vertrouwd als een vreemde eend in de bijt wanen. Want al is het weliswaar allemaal chemie wat de klok slaat, de nadruk op innovatie, circulariteit en duurzaamheid voert de boventoon. Sinds Plant One 2,5 jaar geleden de voormalige fabriekshal van Huntsman opende is inmiddels voor 70 procent gevuld. Zes van deze ondernemers vertelden over hun innovatieve proces en de weg naar de markt.

SoliQz: kristallisatie en zuivering in continu proces

     

Het verst gevorderd is SoliQz. Deze spin-off van TNO scheidt vaste stoffen van vloeistoffen. SoliQz beschikt zowel over een laboratorium als een pilotinstallatie; Als eerste is de startup erin geslaagd in een continu proces stoffen te kristalliseren en te zuiveren met een hydraulische waskolom (HWC). Zonder kwetsbare draaiende onderdelen en toepasbaar voor zo’n 400 chemische stoffen. De zuiverheid tot 99,9% is hoog en het proces 20% energie-efficiënter dan destilleren. De belangrijkste aandeelhouder is een fabrikant van procesapparatuur die de engineeringskennis inbrengt. Er zijn al twee commerciële HWC-systemen op de markt. Op dit moment draait de pilot installatie op volle toeren voor een Amerikaanse chemische klant die die middag toevallig langs komt. Door temperatuur en grootte van de deeltjes te variëren ontstaat het optimale proces dat vervolgens opgeschaald kan worden. Handig en doorslaggevend dat Plant One over ATEX-vergunning beschikt en in een haven met potentiele klanten zit.

XtraBio: extractie uit natuurlijke grondstoffen

Helemaal aan het begin staat XtraBio. In een nog leeg laboratorium wil deze startende ondernemer winstgevend biobased grondstoffen gaan produceren. Door puur organische extractie van stoffen uit rozemarijn of hennepvezels bijvoorbeeld, dient zich een scala van toepassingen aan: textiel, stoelen, bouwmateriaal, verzorgingsproducten, diervoeding, stalbedekking, voedingssupplementen of medicijnen. Met een Amerikaan, Oekrainer, Brit en Nederlander is dit al bij voorbaat een internationaal gezelschap, dat samen werkt met de universiteiten van Wageningen en Leiden.

Good Hout: hout uit kokosnotenschil

 

Iets verder in het innovatietraject is Good Hout. Deze startup wil de schil en de vezels van de 16 miljard kokosnoten (12 kton) die nu wereldwijd jaarlijks op zijn best de verbrandingsoven ingaan, tot een nieuw soort hout transformeren. In het researchlab dat nu is ingericht worden de versnipperde schillen en vezels samengeperst tot verschillende houtkwaliteiten – van zachtboard tot harthout. In de nabije toekomst wil Good Hout ook met 3D printers producten gaan maken. De chemische analyses zijn nodig om aan de exacte specificaties van potentiele klanten te voldoen: buigbaarheid, waterdichtheid, hardheid. Er is nog geen contact met fabrikanten maar over twee jaar hoopt het bedrijf een pilotfabriek te hebben staan.

H2 Fuel: waterstof opgeslagen in zouttank

H2-Fuel houdt zich bezig met de extractie en injectie van waterstof in zout (NaBH₄). Het uiteindelijke doel is om een alternatieve brandstof(accu) voor auto’s te produceren. Het principe van het eerste proces – proces 400 – om met ultra puur water uit droog zout waterstof te onttrekken en om te zetten in elektriciteit, heeft zich al bewezen. Nog dit jaar kan naar verwachting de stap van ‘proof of concept’ gemaakt worden. Voor een complete pilotinstallatie is het nodig om de gebruikte brandstof weer met waterstof te binden, zodat het proces zich eindeloos kan herhalen. Dit proces 200 moet zich nog bewijzen. Het voordeel is dat er geen compressie van waterstof nodig is en een tank veel langer meegaat. Het voordeel van deze proeftuin is volgens de ondernemers dat je gewoon aan de slag kunt alsof je weer op school zit: zij hebben de zorgen, wij het plezier.

Arteq: elektriciteit uit warmteverschil

Arteq werkt aan een soort omgekeerde warmtepomp (Organic Ranking Cycle). Uit het temperatuurverschil tussen warm en koud water wil het bedrijf via een warmtewisselaar elektriciteit produceren. Uniek aan dit principe is het geringe warmteverschil (20-50 graden) dat nodig is voor elektriciteitsopwekking en het gebruik van de zwaartekracht. Aanvankelijk was het de bedoeling om het temperatuurverschil in bovenste en onderste lagen oceanen te benutten maar dit is door de lage elektriciteitsprijzen niet haalbaar. Daarom mikt het bedrijf nu op biomassa, aangezien daarvoor subsidie aangevraagd kan worden. Over 3 tot 4 jaar hoopt het bedrijf commercieel te zijn.

Ioniqa: circulaire petflessen

  

Aan de vooravond van grootschalige opschaling staat Ioniqa. Deze onderneming die met een chemisch katalytisch proces PET-flessen weer tot de oorspronkelijke kleurloze monomeren kan omzetten, is bij uitstek een voorbeeld van circulariteit. En een voorbeeld hoe lang en moeizaam de weg uit de Valley of Death kan zijn. Als de financiering van een installatie van 10 kton rond is, lijkt niets meer het succes in de weg te staan.